سیاسی اجتماعی

همه دن اولراق همت قیلیب وقتلرینی صرف لب آنه تیللریده ویبلاگلرینی ایجاد ایتیب یازیشگه حرکت قیله یاتگن و یا یازیشگه انتله یاتگن برچه دوستملریمنی چین یورکدن تبریکله ماغچینمن.شبهه سیز ویبلاگچلیک ساحه سیده اینقسه اوزبیک تیلیده یازیش توغری سیده ینگی قدم قویماقده میز. قیلنه یاتگن هربیرحرکت شبهه سیز بیزاوزبیکلرنینگ  باشقه لردیک شو عالم دن بیگانه بولمهگنیمیزنی کورسته دی . لیکن البته سیز عزیزلرهم سونگی وقتلرده اوزبیکچه  ویبلاگلریگه سیرقیلیب تورلی خیلده گی موضوع لرگه اظهار ایتیلگن ملاحظه و نظرلرنی اوقیب کیله یاتگندورسیزلر. هم تنقیدبار هم شکایت و هم نقد ...... 

تنقید و نقد حتی شکایت هربیرساحه ده انسانلرنی مکملشتیریش و موجود عیب ٬کمچلیکلرنی یخشی بولیشی اوچون ُیره تیلگن موضوع باره سیده ایترلی معلوماتلرگه ایگه بولگن ضیایلیلر و یا کیشی لر تامانیدن اظهار قیلنه یاتگن فکر ملاحظه دیر. تنقیدو نقد سیز بیر جریان هیچ قچان مکمل بوله المیدی.  موضوع باره سیده اگاه بولگن ضیالی لر ایجابی اوزگریشلرنی کیلتیریش اوچون نقد و تنقید قیلشه دی بو طبیعی بیرروش دیر.بوندی تنقید لر آرقه سیده هیچ قندی کمستییش و کیشلرگه عیب تاقیش مقصدبوله المیدی.  ایندی باشقه تاماندن ایریم لر ذوقلریگه توغری کیله مه یاتگن بیر موضوع باره سیده معلوماتلری هم بولمگن حالده شکایت قیلیشه دیلر . البته بو هم انسان نینگ فطرتیده موجود بولگن بیر طبعی آقیمدیر. لیکن شکایت و حتی ایرم پیتلری سوکیشلر و انسانلرگه تورلی خیلده گی لقب لرنی قوییش سلبی تاثیرلرنی قویب اکثری پیتلرده کینه و عقده لرنینگ پیدا بولیشگه سبب بوله دی .

ویبلاگلرده قوییلگن برچه فکر ملاحظه لرنی اوقیشدن سونگ ٫مینگه قطار فکر لر تاپله باشلهدی .مین فقط شو ییرده کیلیب مین دوچ کیلگن سواللر و فکر لرنی سیز لربیلن اورتاقلشماغچین من. 

خوب حاضرکی کونده سانلری ۱۰ و یا ۲۰ دن ارتیق راق اوزبیکچه یازله یاتگن ویبلاگلرده گی موجود تنقید لر قنچه سی ایجابی و مکملشتیریش مقصدی اوچون اظهار ایتیلگن ؟

تنقید و نقد پیتیده انسانلرنینگ شخصیتلری مهمی یا کی اولر یازگن موضوعلر می ؟

مللت٬ایلت٬ذات واوروغیگه قره مسدن هر بیر انسان ایرکین بولیب ایرکین بیرشکلده اویله ش و تورلی خیلده گی فکر غایه لرنی تنلش حقی گه ایگه بولگن بیر ذاتدیر.ایندی اگر اولرنینگ فکر غایه لری بیزنینگ اویلهش اصولمیزگه توغری کیلمهگنده اولردن شکایت قیلیش و یااولرنی سوکیش حقیگه قنچه ایگه میز ؟

تنقید و نقد قیلیش دن الدین عینی موضوع باره سیده ایترلی معلومات گه ایگه بولیش و حاکم بولیش قنچه لر شرط؟

بیر موضوعنی تنقید و نقد و حتی موضوع دن شکایت قیله یاتگن پیتی ٫ موجود کمچلیکلرنینگ ایجابی بیرروشده برطرف ایتیلیشی  اوچون ایترلی حجتلر و دلیللر کیلتیریش قنچه  شرط؟ چونکی حجت سیز و دلیل سیز بیر تنقید نینگ قبول قیلیب آلیش نینگ  اوزی خطا دیر . 

 بیز اوزبیکلر نمه اوچون تنقید ٫نقدو شکایت مقابلیده کوپ احساس بولیب اکثری پیتلرده منطق و یا علمی جواب بیریش اورنیده تویغولربیلن مناسبت کورستمیز؟

نهایتده عیب ٫خطا کمچلیک لرباره سیده یازگن اوزبیک ایمس لیکن کمچلیک خطا و عیبلر نی نظرگه المی یازه یاتگن اوزبیک بولرایکنمی؟

مین اویلهشیمچه هر بیر موضوع باره سیده کوپراق معلوماتگه ایگه بولگن ضیالیلری میز تنقید ٫نقد و شکایت لرینی ساغلم بیرشکلده ٫حجتلر و دلیللربیلن عمومی بیرمباحثه ایچیده هردایم ذکر قیلیب کیلسه لر بو ایجابی اوزگریش لرنی کیلتریشیگه شبهه سیز سبب بوله دی .بونینگ یانیده موضوع باره سیده اگاه بولمهگن دوستلر اوز فکر ملاحظه لرینی اورتاقلشیب٫سواللر قویب موضوع دن اگاه بولشیگه زمینه یره تدی . 

خوب سیزلرعینی مساله باره سیده نمه دیب اویله سیزلر؟  

حقیقتدن هم حاضرده اساس بیرموقعده قرار تاپگنمیز.شبهه سیز اوز موقعی میزنی افغانستانده قدرتنی قوللریده آلیب کیلگنلرگه تانیشتیریش و بیلدریش اوچون یوزمینگلب یاش اوزبیکلرنینگ قانی توکیلگن.افغانستان سیاسی جریانیده ایندی آلدینلردیک ُاوزبیکلر باشقه نظردن توشیب قالیب ُکمسیتلمسلیگ لری ممکن.لیکن بودیمک قدرتگه تکیه قیله دیگنلر بی ملال بیزلرگه حق بیریب ُ دردی میزنی انگلب آلیشنی انگلتمیدی. ایندی بوییرده جنرال دوستم نینگ افغانستانگه کیلیشی و یا قیتیب کیتیشی اهمیت گه سزوار بولگن نیرسه ایمس لیکن جنرال دوستم  افغانستان ده گی اوزبیکلردن وکیللیک قیلیشی و اوندن یخشی نیت بیلن اطاعت قیلوچی میلیونلب اوزبیک لرنینگ اوز احواللرینی یخشی لشتریش اوچون آواز بیرگنی اینگ مهم مساله نی تشکیل بیره دی . ایندی جنرال دوستم مملکتگه کیلشی بیلن حامدکرزی بیلن ایرم مساله لر توغری سیده  کیلیشب آلگنی وینه بیربار الدنمسلیگ اوچون حجتلرنینگ امضا لنگنیدن خبربیرگندی.شبهه سیز متمرکز بیرحکومت نینگ بولمه گنیُ ولایتلرده گی مقاملر نینگ محلی اهالی تامانیدن سیلانیشیُ محروم قالگن مللت تیل مدنیت نینگ رواجلنتریشگه کوپراق اعتبار قره تیلیشی و نهایتده مرکزی حکومت دایره سیده وزیرلیکلرده اورین بیرلیشیُ اوزبیک لرنینگ مملکت سیاسی حیاتده قوشلیشی و کیلجگی اوچون مهم قدملردن حساب لنه دی .لیکن ایندی اساسی سوال به وعده لرنینگ قندی عملگه اشیرلیشی دیر. وزیرلیکلر بیرلیشی ممکن (اوتگن ۸ ییلدیک) لیکن متمرکز بیرحکومت نینگ کوچ قدرتنی کمیتریب محلی اداره لرگه کوپراق کوچ قدرت بیریش مساله سی  قورله یاتگن حکومت نینگ امکانیتلری دایره سیده سیغه می؟ یا کی قورله یاتگن حکومت شوندی بیر اوزگریشنی کیلتریشگه قادر می ؟ مینی اویله شیمچه بو توغریده بوتون افغانستان اهالی سی شونگه اوخشش پارلمان نینگ ملاحظه لرینی آلیشگه توغری کیله دی . همه دن مهم راغی افغانستان حکومتی نینگ نفس الیش اوچون مهم بولگن خلق ارا هم جمعیت دولتلر بو ریجه نی تصدیق لشی ممکن می ؟ بو مساله لر سیلاو آلدی دن موفقیت نی قولگه کیرتیش اوچون هرقندی وعده نی بیرشدن وازکیچمهگن نامزدلر نینگ بیرگن کفالتلرینی سوال آستیده قویشی ممکن دیب اویلهیمن.

لیکن باشقه تاماندن افغانستان ده اوز موقعی میز نی (اوزبیکلرنینگ)کوچیتیریش نینگ اساسی یوللریدن باشقه بیری ُبو سیاسی و اجتماعی جریانلرده اوزبیکلرنینگ فعالراق حصه قوشیشی دیر . بو البته کی گروهی بیرشکلده بولیشی شرط ایمس چونکی دیمکراسی ینگی رنگ اله دیگن و یاتورلی سیاسی حرکت لرنینگ شکللنیشگه ینگی گواه بوله یاتگن بیرمملکتده انسانلرنینگ بیریقه دن باش چقریشی اوته قیین بیر حالت. 

اوتگن ۸ ییل تجربه سیگه نظرتشلهماغچین بولسکُ بیزلرنینگ برچه فعالیت و سعی حرکتلر میز کیرکلی یوتوقلرنی قولگه کیرتیشگه موفق بوله المهگن.حتی اکثرحاللرده بیز سیاسی بولیشدن و سیاسی فعالیت آلیب باریشدن قورقیب ُارقه گی چیکنگمیز.باشقه لرنینگ کونگلینی رنجیده قیلمسلیک اوچون فعالیت لر میزگه فقط فرهنگی بولیش پرده سینی تارتیب کیلگن میز خلاص. بو اوزی ایجابی اوزگریش لرینی کیلتریش و اینقسه عینا شو غایه لرنی کیلجکده ایلگری الیب باریشی کیرک بولگن یاش اولادگه یخشی مثال قالدریش توغری سیده سلبی تاثیر قویشگن .

نوت: ایرم دوستلرو حرمتلی استاد لرمیز بیگانه لقبینی بیگانه تصور قیلگنلر.مین هم شومللت دردی دن قیغوگه باتگنُ شومللت نینگ یوتوقلریدن فخرلنگن بیر اوزبیک باله سی من.ایرم پیتلری بیلگن و بیلمهگنلریمنی کیلیب شو صفحه بیلن اورتاقلشه من .

حامد کرزی منفعتی اوچون ترغیبی کمپاین آلیب باریش اوچون سیلاو لردن ایککی کون اول افغانستان گه قیتگن جنرال دوستم قیته ترکیه گه کیتگن.معلومات لرگه جنرال دوستم چهارشنبه کونی اقشامی ، پایتخت کابلنی حربی بیر اوچاق بیلن ترک قیلگن. افغانستاننی ترک قیلش دن بیراقشام الدن  حامد کرزی بیلن افطار قیلگنی و عین  اوشه پیتده اوندن مملکتنی ترک قیلیشی  طلب قیلنگنی ایتلماقده .

بیرلشگن ملت لر تشکیلاتی و امریکالیک لر جنرال دوستم نینگ افغانستان گه قیتیشی دن قتیق خواطر اظهار قیلگندی .لیکن حامد کرزی افغانستان سیلاو لریده 2 میلیونگه یقین اوزبیکلر آوازینی قولگه کیرتیش و اینقسه عبدالله عبدالله نی مغلوبیتگه اوچره تیش اوچون خارجی و ایریم ایچکی قرشیلیکلرگه قره مسدن جنرال دوستم نینگ افغانستانگه قیتیشگه زمینه یره تیشگه قولیدن کیلگن برچه امکانیتلرینی فایده لنگن.

  جنرال دوستم نینگ طرفدار لری او ایرم ضروری ایش یوزه سیدن ترکیه گه کیتگنی و رمضان ای نینگ آخریگچه قیته افغانستانگه قیتیشنی ایتدیلر.

لیکن باشقه بعضی منبع لرجنرال دوستم نینگ حاضرگی ترنک  سیاسی وضعیت نی نظرده توتیب مملکت دن تشقریده توختاتیشی توصیه قیلنگن. بو توصیه لرایسه حامد کرزی نینگ شخص تامانیدن قیلنگن.عیندمده ایتیلیشیچه افغانستان ده گی حزب اسلامی و شونگه اوخشش حامد کرزی علاقه سی بولگن ایرم طالبلر ،دوستم نینگ افغانستان دهگی حضوریگه قرشی لیک بیلدرگنلر .لیکن همه دن مهمی بو خصوصیده امریکا نینگ حامد کرزی حکومتی اوستیده قویلگن باسیمی سبب بولگنی ایتله دی . حامد کرزی کیله سی 5 ییل ینه قدرتگه قالیش و افغانستان شمالی و شمالی شرقی حدود لریدن ایترلی آواز لرینی قولگه کیرتیش اوچون ، امریکا نینگ توصیه لریگه قولاق سالمی  جنرال فهیم و جنرال دوستم بیلن معامله قیلشنی افضل راق کورگن .

عین مساله بوکونگی کونده حامد کرزی و امریکا نینگ افغانستان ده گی مخصوص وکیلی اره سیده علاقه لرینی یمان لشتیریب سونگی وقتلرده لفظی تارتیشولرگه هم سبب بولگن .

جنرال فهیم نینگ مخدر ماده لر سودا سیده قول بارلیگی خصوصیده قویلگن عیبلاو لر و جنرال دوستم نینگ 2001 ییلیده گی طالبان نینگ قتل عام ایتلیشی خصوصیده قویلگن عیبلاولر ،امریکا نی خواطرگه سالگن.

امریکا لیک شونگه اوخشش برلشگن ملت لر تشکیلاتی و ایرم اورپا دولتلری حامد کرزینی عین شخص لر بیلن اتفاق قورمسلیکه چقیرگندی .لیکن امریکا لیک لرنینگ نظریدن توشیب سونگی وقت لرده باراک اوباما ماموریت نینگ قتیق تنقید لریگه دوچ کیلگن حامد کرزی قدرت گه قالیش اوچون نه فقط فهیم و دوستم بلکی باشقه حدود لرده گی قبیله باشلیغی لر و قوماندان لر بیلن سیلاوجریانیده کوپراق آوازلرنی قولگه کیرتیش  مقابیلیده اتفاق لرینی قوریشگه مجبور بولگن.

 کورلیشیچه حامد کرزی ینه بیر بار سیلاو لرنی بی ملال یوتیب چقیش امکانیتی گه ایگه ، ایندی اونینگ اتفاق لر اساسیده قورلگن حکومتی مللت دردینی قنچه لیک درمان قیله آله دی بو ییرک مساله گه ایلنیب ، حکومت نینگ کیلجگنی سوال آستیده قویگن .

شبهه سیز افغانستان شمالیده گی اوزبیک لرنینگ آواز لری حامد کرزی نینگ موفقیتی اوچون اوته مهم رول اوینه گن. لیکن افسوس کی افغانستان ده بوموضوع گه اونچه لیک اعتبار قرتلمی ،اهمیت سیزجلوه بیرلگن .حتی شو آوازلرگه محتاج بولگن حامد کرزی نینگ اوزی هم شو حقیقتنی هیچ قچان تیلگه آلیشنی خواهله مسه کیرک.

ایندی جنرال دوستم گه ایشانیب آوازلرینی دسته دسته حامد کرزی منفعتیگه صندوق لرگه تشله گن اوزبیک لر نینگ آواز لری مقابلیده قندی خذمت لر قیلنیشی ممکن دیگن سوالگه فقط  زمان جواب بیرشی ممکن خلاص .

شبهه سیز افغانستان ده بوندی معامله لر اکثری پیتلرده شخصیت لرنینگ بقا سی اوچون عملگه اشیرلیب کیلگنی هیچ کیم گه سیر بولمسه کیرک دیب اویلهیمن.

کورلیشچه گپ سوز لر هم کوب ایلگری راق قیسی تاماندن و جهتدن باشلسک.

 ساخته کارلیک لر و قلاب لیک لر بیلن توله بولگن افغانستان سیلاو لری حقیده می ؟

سیلاو لرنینگ نتیجه لر معلوم بولمسدن ریچارد هالبروک جناب لرنینگ پوپیسه لریدن می ؟

و همه دن مهم جنرال دوستم نینگ نهایتده ، سعی حرکتلر ارقه لی سیلاو لر پیتی افغانستان گه کیلشی حقیده می ؟

یا کی حامد کرزی نینگ موفقیتنی کفالت قیلاوچی ، دسته دسته باریب آواز بیرگن اوزبیک لر حقیده می ؟

یا همه دن مهم سیلاو لر کونیده انسانلرنی اینقسه شمالی حدود لرده معلوم بیر نامزد گه آواز بیرشگه مجبور قیلنگن حالتلر حقیده می  ؟

شونگه اوخشش البته افغانستان شمالیده اوزبیک لر زیچ یشه یاتگن حدودلرده خوف سیزلیک معما لری می ؟

یاکی اسلامی جنبش حزبی و جنرال دوستم نینگ سیاست لرینی قولگه آلگن قیزیق قانلی یاشلر حقیده می .

کیلینگ ایندی .راحت نفس تارتیب کیله یاتگن کونلرده سیرشگه باشلرمیز . فقط قیته فرصت تاپیب یازیشگه بیل باغلگنیمگه خرسندمن.البته سیز بولرنی کیم اوقیدی دیب تصور قیلشینگیز ممکن. شبهه قیلمینگ اوقه یاتگن تاپله دی .منه اوزینگیز برینچی اولراق شونی اوقیب سیز. همه دن مهمی اوزیم اوقی من .

کیله یاتگن فرصتگچه ساغ بولینگلر

شبهه سیز«ملی اسلامی جنبش» نینگ سیلاو لرده حامد کرزنی حمایت قیلیشی،اونگه ییریک موفقیت زمینه لرینی یرته دی.یاپیق ایشیکلرآرتیده آلینگن قرارلر،باشقه اؤزبیک سیاسی دایره لریده قنچه لیک معقول تویلماقده؟اینگ مهمی،اوزاق زمانلردن بیری قیلینیب کیله یاتگن بونده ی معامله لرقندی کؤرینیشده عملگه آشیریلگن؟ وشوندن کیین نمه لرگه ایریشلگن؟

اپتیدن،کرزی بیلن کیلیشیلگن معامله افغانستان ده گی گروهلرآره سیده بیردملیکنی تامینله گن کؤرینه دی.کیینگی سیاسی معامله اساساً«ملی وحدت»،«ملی اسلامی جنبش» وحامد کرزی گروهی آره سیده عملگه اشیریلدی.

حامد کرزی گروهی و«ملی اسلامی جنبش» اره سیده گی کیلیشو تقصیلاتلری هله همان معلوم ایمس.لیکن،معلوم بولگنی ایسه، «ملی اسلامی جنبش» حزبیگه 4 وزیرلیک مقامی و«حزب وحدت»گه ایسه 3 وزیرلیک مقامی نینگ بیرلیشیی وعده قیلنگن.مش- مشلرگه کؤره «ملی اسلامی جنبشی»تجارت وزیرلیگیگه ایگه لیک قیلیشگه کؤپراق قیزیققن.شونگه اؤخشش دولت تیزیمیده «ملی اسلام جنبیش»گه ایریم موقعیلرنینگ بیرلیشی هم کؤزده توتیلگن.

معلوم بولگنیدیک،افغانستان سیلاولریده 42 کیشی جمهور رئیس لیککه اوزنامزد لرینی ایلگری سورگنلر.البته شبهه سیز کیله جک کونلرده ایرم شخصلر لر باشقه نامزد لرنینگ منفعتی اوچون اوز نامزد یدن اوتیش لری کوتله دی.اگر جمهور رئیس لیک سیلاو لری رویخطیگه نظرتشله ماغچین بولسینگیزاوزبیک لرنینگ حضوری کمرنگ راق کورنه دی . لیکن بولرگه قره مسدن اکبربای ، عبدالحکیم تورسن، و تورکستانی کبی بعضی اوزبیک سیاسی شخصیت لری جمهوررئیس نامزدی و یاکی نامزد لر معاونلری اولراق رویخط دن اوتکنلر.بوندن تشقری افغانستان ده کی ایرم تنقلی سیاسی اوزبیک شخصیت لریگه هم تورلی سیاسی جریان لرگه قوشلیش اوچون مراجعت قیلنگن. مثال اولراق نورالحق احدی ، اوزبیک لرنینگ پارلمان ده کی تنقلی سیاسی شخصیت لریدن بولمیش سرداررحمان اوغلی نی اوز صفیگه قوشلیشی ، حتی کی اونینگ اوز معاونی صفتیده تعین ایتیشنی بیرنیچه یغین لرده تکلیف قیلگندی .بوندی حرکت لر هلی همان هم دوامی ایتماقد . البته سیاسی جریان لر تامانیدن بو کبی یونالیش لرنینگ ایرم لری کوپراق طرفدار لرینی اوزلریگه جلب قیلیش نیت بیلن یولگه قوییلگن بولسه، اکثریتی حاضرده کوچلی موقع گه ایگه بولگن اوزبیک لرنینگ پرچه لنیشی اوچون عملگه اشیرلماقده .

جمهوررییس لیک سیلاو لریده اوزنامزدلیگینی إبلگریگه سوره باتگن شخص لرائریم شرطلرنی بجریش بیلن بیرگه

10000 مینگ امضا تؤپلب، رویخط دن اؤتیشلری کیره ک بؤله دی . انه شونده ی طلبلرگه جواب بیره آلگن نامزدلر اؤز صف لرینی کوچیتیریش اوچون الــله قچان سعی -حرکتلرینی یولگه قؤیگنلر.عین دمده، افغانستان ده گی قطارحزبلرهم سکین- سکین قیسی نامزد دن حمایه قیلیش کیره ک دیگن موضوع نی اؤز آره لریده بحث قیله باشلگنلر.

کؤرنیشچه،افغانستانده گی اؤزبیکلر تقدیری ینه بیربار«ملی اسلامی جنبشی» حزبی،اینقسه،افغانستان پارلمانیده گی ائرم سیاسی شخصلرنینگ قؤلیگه توشیب قالگن. بوندن بیرنیچه کون اول«ملی اسلامی جنبشی»حزبی بیلن هزاره لردن حمایه قیلیب گیله باتگن«وحدت»حزبی بیرله شیب،کیلجک سیلاولرده معلوم بیرنامزد نی یؤقلشلرینی اعلان قیلدیلر .

منه ایندی کؤپچیلیک  تعبیری بیلن ایتماقچی بولسک، افغانستانده ایرکین ، مستقل و دموکراتیک قاعده- قانون لرگه اساسلنگن ایککینچی جمهور رئیس لیک سیلاو لری بولیب اؤتیشگه آزمدت قالدی. یوقاریده ذکر ایتیلگن ایرکین ، مستقل و دموکراتیک دیگن سوزلر،کمپاین  شعار لریده ینه  قیته - قیته  ینگره ی باشله یدی. خوب ایندی اؤزبیکلرهم افغانستان ده گی  باشقه مللت لرقطاری بوسیاسی جریان لردن البتته که تشقریده قالمیدی. عمومی بیر نظر تشله ماقچیی بولسک، افغانستان ده کی تاجیک و پشتون لرعین سیاسی جریانیده اوزلریگه جای آچیشگه موفق بولگنلر. لیکن یره تیلگن فرصت لرگه قره مسدن بو جریان لردن آرقده قالیب، باشقه لرآرتیدن سرسان و آواره  یورگن یگانه مللت ،اؤزبیک لر بولیب قالماقده. بیرسؤز بیلن خلاصه قیلسک بولرنینگ بـــَریگه اؤزبیکلرنینگ اؤزلریدن باشقه هیچ کیم هم عیب دار ایمس . بو گپنی اولرنینگ هرکونگی «اؤکسیکنامه»(محکوملیکدن شکایت)سیدن هم بیلیب آلــــــیش ممــــکن.                                                                                                            

افغانستان ده کی" شیعیه لر شخصی احوالی " نامی استیده تیارلنگن ینگی قانون نینگ عیاللر گه قره تیلگن بند لری ینه بیر بار کوپ گینه تنقیدی اعتبار لرینی اوزیگه جلب قیلدی . ینگی تنقید لر بومرته افغانستان تشقر سیدن کیلماقد.فرانسه و آلمان ده ناتو تشکیلاتی نینگ ییرک یغینی ده اشتراک ایتکن اعضا دولت لر ینه بیر بار افغانستان گه اعتبار قره تیب قوشیمچه کوچ لری و ایترلی امکانیت لرنینگ مملکت گه  یوبارلیش مساله سینی محاکمه قیلیش لری کوتلردی. لیکن یغین نینگ بولیب اوتیش دن اول افغانستان ده ینگی گینه پارلمان تصدیقی وحامد کرزی حمایت گه ایگه بولگن ینگی قانون کوپ لرنینگ دقتنی اوزیگه جلب قیلیب ، عین قانون لایحه عیال حق لری و انسانی قدریت لرینی آیق آستی قیلیش گه یول اچه دی دیب خواطرلرگه سبب بولماقده .

 باراک اوباما نینگ افغانستان و پاکستان خصوصیده اعلان قیلگن ینگی استراتیژی سیده ینگی بیران بیر- نیرسه یوق .لیکن استراتیژی نینگ تقدیم ایتیلگنی طریقی  و تیارلنیشی اصولی قندی دیرامید لرنی توغدیرماقده. .

عین استراتیژی نی تیارلش اوچون ایککی آیچه وقت صرف له گن دیپلمات لر و متخصیص لر  افغانستان بوییچه بوندن اول هم استراتیژی نینگ بولگنینی بیراق عین استراتیژی لر ایترلی منبع لر بیلن تامین لنمه گنینی تاکید له گن لر  . اکثریت بونگه سبب امریکا نینگ عراق مساله لریگه کوپراق اعتبار قره تیشی دیب ایشانه دی لر.

افغانستان ده کی خارجی جنراللر، اوروش نینگ باشلنیشی دن بویان حربی عملیات لر یانیده عادی اهالی گه خذمت کورسه تیش و یا اولرنینگ کونگللرینی قولگه کیرتیش  اوچون قیته قورلیش ایش لرفعالیت لرنینگ حربی عملیات لر یانیده  عملگه اشیرلیشی کیرک لی بیر عمل بولگنینی انچه دن بویان تاکید لب کیلگن لر .

باشقه تاماندن القاعده و طالبان پاکستان توپراق لریده پناه گاه لرگه ایگه بولیشگه قدر افغانستان ده  یوتوق گه ایرشیش امکان سیز بیر ماموریت دیب ایتیب کیلنگن  . ایندی عقیده پرست بولمه گن  طالبان بیلن صحبت لش و اولرینی دولت صف لریده جلب ایتیش ، افغانستان ملی اوردو وپولیس کوچلرینی تیارگرلیک لردن اوتکزیش کبی  جریان لر اله قچان افغانستان ده یولگه قویلیب کیلنماقده .